وقایع و اعمال دهه اول ذی‌الحجه

در حدیثى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم که عبادت و کار نیک در هیچ ایامى به اندازه این ایام (ده روز اول ماه ذى الحجّه) فضیلت ندارد.

افزون بر اینها، هم صدا شدن با زوار خانه خدا در این ماه، و یاد و خاطره مراسم باشکوه حج و معنویت و برکات آن، حال و هواى دیگرى به انسان مى دهد؛ مخصوصاً براى کسانى که در سلک زوار سعادتمند خانه خدا قرار گرفته اند، یا با یاد و خاطره آنها همراهند.
وجود دو عید مهم اسلامى عید قربان (عید اضحى) و عید غدیر (عید ولایت) و روز عرفه و خاطره دعاى عجیب و بسیار گرانبهاى امام حسین(علیه السلام) در عرفات، شکوه و عظمت خاصى به این ماه بخشیده، و سزاوار است همه مؤمنان از فضاى آکنده از معنویت این ماه غافل نشوند و در خودسازى و تهذیب نفس بکوشند که به پیشرفت هاى مهمى نائل مى شوند.

وقایع دهه اول ذی‌الحجه
ازدواج حضرت فاطمه با امیرالمومنین علی (ع)، روز ششم ذیحجه سال دوم
شهادت امام محمدباقر(ع) ، روز هفتم ذیحجه سال 114 قمری
ترویه و کوچ حاجیان از مکه
شهادت مسلم بن عقیل در سال 59 قمری
انتصاب امیرالمومنین علی (ع) به جانشینی پیامبر (ص) و عید سعید غدیر، روز هجدهم سال دهم
قتل عثمان بن عفان خلیفه سوم، روز هجدهم سال 35
مباهله پیامبر (ص)، روز بیست و چهارم
بیعت مردم با امام علی (ع) و تصدی خلافت ظاهری امام ، روز بیست و پنجم ذیحجه سال 35 قمری
قتل عمر خطاب به دست ابولؤلؤ، روز بیست و نهم
روز نهم این ماه عرفه و روز دهم نیز روز عید قربان است.

برخی اعمال ماه ذی‌الحجه
در حدیثى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم که عبادت و کار نیک در هیچ ایّامى به اندازه این ایّام (ده روز اوّل ماه ذى الحجّه) فضیلت ندارد.
در هر شب از دهه اول بین نماز مغرب و عشاء دو رکعت نماز بجا آورده شود، در هر رکعت پس از حمد سوره توحید و سپس این آیه را بخواند : «وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِینَ لَیْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً وَقَالَ مُوسَى لأَخِیهِ هَارُونَ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَأَصْلِحْ وَلاَ تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ »(سوره اعراف، آیه 142) تا شریک ثواب حاجیان گردد، بدون این که از ثواب آنان چیزی کاسته شود .
"با موسى سى شب وعده گذاشتیم و آن را با ده شب دیگر تمام کردیم تا آنکه وقت معین پروردگارش در چهل شب به سر آمد و موسى [هنگام رفتن به کوه طور] به برادرش هارون گفت در میان قوم من جانشینم باش و [کار آنان را] اصلاح کن و راه فسادگران را پیروى مکن ."

از روز اول تا روز عرفه در عقب نماز صبح و پیش از مغرب این دعا را بخواند چنانچه حضرت صادق علیه السلام میخوانده است :
«اللهم هذه الأیام التی فضلتها على الأیام و شرفتها قد بلغتنیها بمنک و رحمتک فأنزل علینا من برکاتک و أوسع علینا فیها من نعمائک اللهم إنی أسألک أن تصلی على محمد و آل محمد و أن تهدینا فیها لسبیل الهدى و العفاف و الغنى و العمل فیها بما تحب و ترضى اللهم إنی أسألک یا موضع کل شکوى و یا سامع کل نجوى و یا شاهد کل ملأ و یا عالم کل خفیة أن تصلی على محمد و آل محمد و أن تکشف عنا فیها البلاء و تستجیب لنا فیها الدعاء و تقوینا فیها و تعیننا و توفقنا فیها لما تحب ربنا و ترضى و على ما افترضت علینا من طاعتک و طاعة رسولک و أهل ولایتک اللهم إنی أسألک یا أرحم الراحمین أن تصلی على محمد و آل محمد و أن تهب لنا فیها الرضا إنک سمیع الدعاء و لا تحرمنا خیر ما تنزل فیها من السماء و طهرنا من الذنوب یا علام الغیوب و أوجب لنا فیها دار الخلود اللهم صل على محمد و آل محمد و لا تترک لنا فیها ذنبا إلا غفرته و لا هما إلا فرجته و لا دینا إلا قضیته و لا غائبا إلا أدیته و لا حاجة من حوائج الدنیا و الآخرة إلا سهلتها و یسرتها إنک على کل شی‏ء قدیر اللهم یا عالم الخفیات یا راحم العبرات یا مجیب الدعوات یا رب الأرضین و السماوات یا من لا تتشابه علیه الأصوات صل على محمد و آل محمد و اجعلنا فیها من عتقائک و طلقائک من النار و الفائزین بجنتک الناجین برحمتک یا أرحم الراحمین و صلى الله على محمد و آله أجمعین و سلم علیهم تسلیما»

در هر روز از دهه بخواند پنج دعائى را که جبرئیل براى حضرت عیسى هدیه آورده و آنجناب براى حواریین فضیلت خواندن آنرا شرح داده است .
1-أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له له الملک و له الحمد بیده الخیر و هو على کل شی‏ء قدیر
2-أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له أحدا صمدا لم یتخذ صاحبة و لا ولدا
3-أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له أحدا صمدا لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا أحد
4-أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو حی لا یموت بیده الخیر و هو على کل شی‏ء قدیر
5 -حسبی الله و کفى سمع الله لمن دعا لیس وراء الله منتهى أشهد لله بما دعی و أنه بری‏ء ممن تبرئ و أن لله الآخرة و الأولى

نماز حضرت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ در روز اول
روز بسیار مبارکی است و در آن چند عمل وارد است: اول روزه، که ثواب زیاد دارد، دوم نماز.
نماز حضرت فاطمه ـ سلام الله علیها ـ که آن چهار رکعت است به دو سلام، مثل نماز امیر المؤمنین ـ علیه السّلام ـ در هر رکعت حمد یک مرتبه و توحید پنجاه مرتبه و بعد از سلام تسبیح آن حضرت بخواند و بگوید:
«سبحان ذی العزّ الشّامخ المنیف سبحان ذی الجلال البانخ العظیم سبحان ذی الملک الفاخر القدیم سبحان من یری اثر النّمله فی الصّفا سبحان من یری وقع الطّیر فی الهواء سبحان من هو هکذا و لا هکذا غیره»

نماز روز اول
دو رکعت نماز پیش از زوال به نیم ساعت، در هر رکعت حمد یک مرتبه و توحید و آیه الکرسی و قدر، ده مرتبه .

نماز روز عرفه (روز نهم)
چون وقت زوال شد، زیر آسمان رود و نماز ظهر و عصر را با رکوع و سجود نیکو به عمل آورد و چون فارغ شود دو رکعت نماز بخواند، در رکعت اول بعد از حمد سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمد سوره کافرون بخواند. به گناهان خویش اقرار و اعتراف نماید و آن گاه بگوید: «سبحان الذی فی السّماء»
روز دهم: عید بزرگ قربان و ازبزرگترین اعیاد مسلمین است. نماز عید همراه با تکبیرات آن و قربانی کردن و افطار کردن با گوشت آن از اعمال این روز است. ذکرهای مختلف و دعاهای متعدد از جمله دعای 48 صحیفه سجادیه از جمله اعمال دیگر این روز بزرگ است.

منابع:
المراقبات، میرزا جواد ملکی، ص421
مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، اعمال دهه اول ماه ذی الحجه
زادالمعاد، صفحه 319-323