پای ضربدری         Genu Valgum                              

                                                   

تعریف  پای ضربدری : یک تغییر شکل یا دفورمیتی در مفصل زانو است. در یک فرد طبیعی در حالت ایستاده زمانیکه بین زانوها فاصله ای وجود نداشته باشد،قوزک‌های مچ پا نیز هیچ گونه فاصله ای ندارند.اگر با کنار هم بودن زانوها, بین مچ پاها یا قوزک‌ها فاصله ایجاد شود پای ضربدری گویند.

·         نکته مهم در حالت پای ضربدری این است که انحراف ساق پا نسبت به وضعیت طبیعی به سمت بیرون افزایش می یابد.

 علل پای ضربدری :

عواملی که باعث پای ضربدری می گردند عبارتنداز:

1.      وراثت.

2.      عدم هماهنگی در صفحه رشد(در کودکان).

3.      بیماریی های که باعث کاهش ماده معدنی استخوان می شوند(مثلا بیماری راشیتیسم(.

4.      به دنبال ضربات وارده(به ویژه به صفحه رشد(.

5.      آرتروز(استئوآرتریت(.

6.      پارگی رباطهای زانو.

7.      آرتریت روماتویید.

8.      شکستگی های انتهایی استخوان ران که بد جوش خورده اند.

9.      شکستگی قسمت فوقانی استخوان درشت نی(به علت بد جوش خوردن(.

  پای ضربدری در کودکان بیشتر از دو سال :

پای ضربدری خوش خیم در کودکان در سنین سه تا پنج سالگی شایع است.پای ضربدری(والگوس زانو) در این کودکان غالبا با کف پای صاف همراه است و می توان این حالت را با کفش طبی اصلاح کرد,در اکثر موارد این تغییر شکل تا شش سالگی اصلاح می گردد.البته بهتر است که یک بررسی از جهت اینکه بیماری خاصی وجود ندارد به عمل آید.

 درجات پای ضربدری :

درجه 1: فاصله میان دو قوزک داخلی از 5/2 سانتیمتر کمتر است.

درجه 2 : فاصله میان دو قوزک داخلی از 5 - 5/2 سانتیمتر است .

درجه 3:  فاصله میان دو قوزک داخلی از  5- 5/7 سانتیمتر است .

درجه 4:  فاصله میان دو قوزک داخلی بیشتر از5/7 سانتیمتر است .

 نشانه ها:

1.      نزدیک شدن زانوها به خط میانی بدن.

2.      دور شدن قوزکهای داخلی از یکدیگر.

3.      کوتاهی تاندون آشیل .

4.      سائیده شدن زانوها به یکدیگر به هنگام راه رفتن .

5.      خستگی زودرس به هنگام راه رفتن .

6.      درد در پشت ساق و جلوی ران.

7.      کوتاهی قد.

8.      افزایش وزن.

9.      سائیدگی بیش از حد کناره داخلی کفش.

10. راه رفتن با پنجه های چرخیده به خارج و گاه به طور عکس با پنجه های چرخیده به داخل.

11. بروز عوامل ثانویه ، مانند عارضه کف پای صاف.

 درمان :

1.      تجویز کفش طبی برای کودکان و انجام حرکات اصلاحی (در موارد خفیف)

2.      تجویز کفش طبی و بریس برای کودکان (در موارد شدیدتر نسبت به بالا)

3.      انجام جراحی. در کودکان در موارد شدید پای ضربدری و زمانیکه روش‌های فوق پاسخ ندهد معمولاً جراحی انجام می شود.پس از بسته شدن صفحه رشد به خصوص در موارد شدید در بزرگسالان معمولاً جراحی انجام می گیرد.

 

 ملاحظات اصلاحی و درمانی:

1.      در وضعیت نشسته به حالت چهار زانو با کمک دستها ، یک ران رابالا آورده و زانو را به سینه نزدیک کنید و تنه حالت خم داشته باشد.

2.      در وضعیت نشسته با پاهای کاملا باز و دور از هم ، یکی از پاها را از زمین اندکی بلند کرده و سپس آن را از خط وسط عبور داده و بکوشید آن را به پای دیگر نزدیک کنید.

3.      در وضعیت نشسته به حالت تمرین 2 بکوشید هر دو پا را بالا آورده و سپس به صورت قیچی آنها را تا حد ممکن از روی هم عبور دهید.

4.      در وضعیت خوابیده به پشت ، دستها به صورت باز و دور از هم و پاها کاملا کشیده باشد ، آنگاه بکوشید با بلند کردن یک پا و عبور آن از روی بدن ،آن را به پنجه دست مخالف نزدیک کنید.

5.      در وضعیت خوابیده به پهلو ، یک پا را در امتداد خط افق بالاتر برده و سپس به طرف پایین و عقب ببرید .این حرکت را نیز می توان به صورت ایستاده نیز انجام داد.

6.      در وضعیت نشسته با پاهای کشیده و کاملا باز ،همراه با چرخش خارجی به ران ،عضلات چهار سر ران را به حالت منقبض کنید.

7.      در حالت نشسته ، کف پاها را به یکدیگر چسبانده ، زانوها را از هم دور کنید ، سپس دستها را بر روی زانو گذاشته و مقاومت کنید ، آنگاه بکوشید راهنها را بهم نزدیک کنید.

8.      در وضعیت نشسته با پاهای کاملا باز و دور از هم همراه با اعمال مقاومت ، دستها را در ناحیه جانب داخلی گذاشته و رانها رابه یکدیگر نزدیک کنید .

9.      در وضعیت نشسته در حالی که زانوها خم و کف پا به روی زمین است. ، توپ یا شی ء انعطاف پذیری را میان دو زانو گرفته و با فشار به آن بکوشید زانوها را به هم نزدیک کنید.

10. در وضعیت خوابیده به شکم ، ساق پا را به سمت داخل چرخانده و در مقابل خم کردن زانو ، مقاومت کنید .