عوامل موثر بر خلاقیت

خلاقیت توانایی و مهارتی است که عوامل متعدد بر رشد و توسعه آن تاثیر می گذارند.میزان خلاقیت، بر حسب تفاوت های فردی، درانسان ها متفاوت است،اما ظهور و بروز آن مستلزم آموزش و پرورش مناسب و به موقع است.

خانواده بی تردید اثر بخش ترین تاثیر را بر رشد خلاقیت می گذارند. اگر خانواده، فرصت های لازم را برای سوال کردن، تجربه کردن و کنجکاوی کودکان فراهم کند، زمینه لازم برای رشد و تقویت خلاقیت ایجاد می شود. در مقابل، خانواده های نا امن ومستبد،قوانین وانضباط محدود کننده موجود دربرخی ازخانواده ها ووالدین خشن و پرخاشگر، رشد خلاقیت را در کودکان از بین می برند و از آن ها افرادی وابسته و منفعل می سازند.

نظام آموزشی و معلمان نیز به نوبه خود در رشد خلاقیت کودکان، نقش آفرینند. از مهم ترین عواملی که مانع خلاقیت دانش آموزان در نظام آموزشی می شود، می توان موارد زیر را برشمرد: تاکید بر دروس نظری، تکیه بر محفوظات، تکالیف زیاد، عدم توجه به توانایی ها، وجود کلاس های پر جمعیت، انضباط افراطی، معلمان ناآشنا به روانشناسی و تعلیم و تربیت، روش های تدریس سنتی، تاکید بر تفکرهمگرا ونظایر آن. درمقابل،وجود امکانات آموزشی مناسب، تاکید بر دروس عملی، توجه به رشد همه جانبه دانش آموزان، گزینش معلمان باهوش و کارآمد، توجه به رغبت ها و علایق دانش آموزان و برقراری پیوند عاطفی میان مدرسه و دانش آموز و عواملی مانند آن، موجب رشد و تقویت خلاقیت در دانش آموزان می شود. متاسفانه در برخی از خانواده ها و مدارس، اولیا و مربیان با دانش آموزان آمرانه و مستبدانه برخورد می کنند. در حالی که یکی از هدف های عمده تعلیم و تربیت، رشد و شکوفا سازی توان های بالقوه به طور همه جانبه است.

شرایط فرهنگی حاکم بر جامعه، مانند بافت سنتی و محافظه کارانه در مقابل بافت پیشرو،علم باوری وتخصص گرایی ، دیدگاه گذشته نگردرمقابل دیدگاه آینده نگر نیز بر رشد و توسعه خلاقیت در افراد نقش آفرینند. هم چنین با توجه به الگوی نظام خلاق به خوبی درک می شود که چگونه خانه، مدرسه و جامعه در تعامل با یکدیگر ، یک نظام خلاق را ایجاد می کنند.