ورزش منظم يکي از مهمترين راهکارهاي کسب سلامتي براي بچه ها و بزرگسالان است. فعاليت بدني، وزن مطلوب را حفظ مي کند، طول استخوانها را افزايش مي دهد و در نهايت از خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي عروقي مي کاهد. پزشکان بايد موقعيت وزني کودکان ونيز ميزان فعاليت بدني آنها را طي يک دوره پزشکي مداوم ارزيابي کنند.
متخصصان موظفند با توصيه هاي ساده به بچه ها و خانواده ها زمينه را طوري فراهم کنند تا با حداقل صدمه، حداکثر نشاط و لذت حاصل شود. همه افراد به ورزش نيازمندند. معمولا پزشکان با توجه به سن، موقعيت فيزيکي، مراحل پيشرفت و ميزان علاقه مراجعه کنندگان جوان و نوجوان مناسب ترين فعاليت بدني را به آنها توصيه مي کنند.
ناديده گرفتن ارتقاي سلامتي بين افراد جوان و خردسال به دو دليل است: 1) تنبلي و سستي بين بزرگسالان بيش از کودکان است چون بچه ها به طور طبيعي و ناخود آگاه فعال هستند. 2) خطر ابتلا به بيماريهايي مثل ديابت و بيماريهايي قلبي بين افراد بالغ بيشتر است. به هرحال، با توجه به بررسي هاي انجام شده، کودکان و نوجوانان به طور کامل فعال و با تحرک نيستند. شايان ذکر است که بايد بچه ها به ورزشهايي بپردازند که براي بهبود بيماريهاي قلبي و نيزارتقاي سلامتي طولاني مدت مفيد است. متاسفانه تقريبا بيش از نيمي از آنها فعال نيستند. ضمنا، دخترها در خلال سن بلوغ و پس از آن کمتر از پسرها به ورزش مي پردازند. اين روند حتي با آموزشهاي پزشکي و ورزشي هم قابل درمان نيست. تنها کمي بيش از يک دوم دانش آموزان دبستان و راهنمايي بايد در کلاسهاي ورزشي روزانه شرکت کنند. ميزان اهميت به ورزش بين دانش آموزان دبيرستاني نه تنها نبايد کاهش يابد بلکه بايد افزوده شود.

چگونه ورزش سلامتي
کودکان را تامين مي کند

 کنترل وزن: ارتباط بين فعاليت فيزيکي و چاقي در سنين چاقي در سنين پايين کاملا مشخص نيست و مطالعات مربوط به آن هم نتايج ثابتي را در اختيار متخصصان قرار نمي دهد. با اين وجود، با افزايش وزن و تحرک و نيز کاهش مصرف کالري مي توان وزن را کاهش داد.
نگراني افزايش وزن بين کودکان و نوجوانان کاملا به جا و منطقي است. بچه هاي چاق در معرض بيماريهاي فشار خون، ديابت نوع دوم، نامنظمي هورمون رشد، مشکلات تنفسي و استخوان قرار دارند. اين بيماران از فقدان اعتماد به نفس و روابط اجتماعي رنج مي برند.
رشد و نمو استخوان: ورزش باعث تاثيرات ثابت در رشد و نمو استخوان مي شود. فعاليت بدني، خطر ابتلا به پوکي استخوان را با افزايش غلظت مواد معدني کاهش مي دهد. تحقيقات انجام شده در مورد 40 پسر بالغ که به مدت 30 دقيقه و سه بار در هفته به ورزش مي پرداختند حاکي از آن بود که، حجم استخوان کمر و پا، و غلظت مواد معدني در بدن آنها دو برابر کساني است که تحرک کمتري داشتند.
نتيجه اين تحقيق در مورد 45 زن نابالغ هم مثبت بود. محققان معتقدند که ميزان حجم استخوان حتي پس از توقف ورزش کاهش نمي يابد. آنها به اين نتيجه رسيده اند که انجام حرکات ورزشي قبل از سن بلوغ درصد شکستگي استخوان را پس از سن يائسگي تقليل مي دهد.
مراقبت ازقلب و رگهاي خوني: اغلب، بيماريهاي قلبي عروقي در بزرگسالان نمايان مي شود، با اين وجود در سنين پايين هم ممکن است که با آنها مواجه شويم. تحقيقات نشان مي دهد که ورزشهاي هوازي در جلوگيري از بيمارهاي قلبي عروقي بزرگسالان بسيار موثر است، اما در مورد بچه ها هنوز نامشخص است.
سلامت فکري و ذهني: با توجه به آخرين شواهد، ورزش در بهبود افسردگي و اضطراب بزرگسالان وکودکان بسيارموثر است. فعاليت بدني يکي از راهکارهاي مبارزه با هيجان روحي است. با توجه به بررسي هاي انجام شده در مورد 220 بزرگسال مونث مضطرب و نگران، آن دسته از افرادي که در برنامه هاي ورزشي سخت شرکت مي کنند کمتر از تنش هاي فيزيکي و روحي رنج مي برند.

 برنامه ريزي

 مهمترين نکته براي پزشکان اين است که به طور مثبت تمايل جوانان را به ورزش زياد کنند و نيز دريابند که هر فعاليت بدني براي فرد خاصي مناسب است. کودکان ناتوان نسبت به هم سن و سالان تواناي خود کمتر با ورزش آشنايي دارند. جالب اين که اين افراد براي افزايش قدرت بدني و تناسب اندام خود به ورزش بيشتري هم نيازمندند.  بايد تک تک افراد، مدارس و موسسات مختلف نهايت سعي خود را بکنند تا روز به روزاين انگيزه مثبت را بين آنان افزايش دهند. پزشکان مي توانند با تهيه فهرستي از فعاليتها، به ميزان مصرف انرژي و تحرک بدني بيماران پي ببرند. درضمن اين روش به پزشکان کمک مي کند تا ورزش هايي را پيشنهاد کنند که متناسب با سن، اندام، علاقه و موقعيت بدني آنها باشد، معمولا سوالات در رابطه با موارد زير است:
- آموزشهاي بدني که شامل کلاسهاي ورزشي مداوم و انواع فعاليتهاست.
- ورزشهاي هوازي مثل دويدن، فوتبال و نيز فعاليتهاي غير هوازي مثل بيس بال.
- ورزشهاي تفريحي و جسماني ديگر مثل اسکيت، راهپيمايي و نيز فعاليتهاي شديد بدني.
قابل توجه است که هيچ ورزشي به تنهايي براي سلامت جسماني و رواني نوجوانان و کودکان مفيد نيست. اين نکته بسيار مهم است که با کمک اوليا بتوانيم فعاليتهاي بدني را انتخاب کنيم که با سن و توانايي فيزيکي بچه ها متناسب باشد. يکي از اهداف اصلي متخصصان اين است که بتوانند 30 دقيقه ورزش سبک و آرام را در اکثر روزهاي هفته دانش آموزان بگنجانند. پياده روي و پيمودن پله، باعث تناسب همه جانبه وسلامت روز افزون مي شود.
انجام ورزشهاي سنگين بين اکثريت افراد جامعه شايع است، و حتي کودکان نابالغ هم مي توانند با حداقل خطر و نيز هيچ گونه صدمه اي به استخوانها، عضلات و مفاصل، نتايج خوب و مثبتي کسب کنند.
بايد دقت کنيم که نظارت دقيق و همه جانبه هم در انجام حرکت هاي فيزيکي بسيار مهم است. بچه ها نبايد اجسام سنگين بلند کنند، ضمنا بايد تا رشد کامل اسکلت بدنشان از پرتاب وزنه خودداري کنند.
گاهي اوقات پزشکان بچه ها را به انجام ورزشهايي وا مي دارند که متناسب با توانايي و ميزان آسيب پذيري آنهاست. متخصصان به افراد مبتلا به بيماري ضعف رباط ها پيشنهاد مي کنند تا بيشتر به شنا و دوچرخه سواري بپردازند و از ورزشهايي مثل بسکتبال که منجر به پيچ خوردگي مي شود اجتناب کنند.

 کاهش صدمات
حين ورزش

 رعايت اصول ايمني مهم ترين عامل به شمار مي رود. با اين وجود حوادث ناگوار مربوط به ورزش بسيار شايع است. يکي از بررسي ها حاکي از آن است که 22 درصد از بچه هاي مدرسه اي طي انجام فعاليتهاي بدني مصدوم مي شوند و اغلب اين حوادث هم بسيار جدي است. با بکارگيري روشهاي دقيق و حساب شده مي توان از اين ناراحتي ها جلوگيري کرد.
به عنوان مثال، اوليا بايد به طور کامل دريابند که آيا مکانهاي ورزشي کاملا نکات ايمني را رعايت مي کنند يا خير. با وجود اين که حفظ روحيه رقابت بين بچه ها بسيار مهم و مثبت است، بايد آنها را ازهل دادن يکديگر به خصوص در مناطق خطرناک منع کنيم. شايان ذکر است که بچه ها هنگام احساس درد در بدنشان نبايد ورزش کنند و نيز نبايد با مصرف مسکن در اين فعاليتها شرکت کنند. مربيان و اوليا بايد بدانند که صدمات و آسيب هاي بدني ممکن است در آينده به لنگي يا پس از افتادن به سائيدگي بازو منجر شود.
به منظور اطمينان بيشتر، کودکان و نوجوانان بايد براي هر ورزشي از وسيله ايمني مناسب آن استفاده کنند. مثلا هنگام فوتبال کفش هاي مناسب بپوشند. استفاده از کلاه دوچرخه سواري هم يک الزام است، در ضمن، محيط هاي ورزشي بايد عاري از زباله و گودال باشد.
يکي از مهمترين، معمولي ترين و سخت ترين صدمات براي بچه ها حين موتورسواري حاصل مي شود. بايد دقت کنيم که مسير عبور آنها بايد عاري از ترافيک باشد نيز بايد ازعلامتهاي دوچرخه سواري و راه پيمايي هم در اين مکانها استفاده شود. بايد به کودکان و نوجوانان توصيه کنيم که هنگام ورزش در معرض آفتاب، از کلاه و عينک آفتابي استفاده کنند.
به منظور جلوگيري از فقدان آب، بايد به آنها آموزش دهيم که قبل و بعد از حرکات فيزيکي و نيز هنگام انجام ورزش هايي که بيش از 20 تا 30 دقيقه به طول مي انجامد از مايعات استفاده کنند.