تشويق و تنبيه

انواع تشویق:

برای تشویق کودکانمان می توانیم از این چهار مدل زیر استفاده کنیم:

1. تشویق نسبی ثابت: این مدل به این صورت است که به کودک می گوئیم : اگر 5 نمره بیست گرفتی به تو جایزه می دهم.

2. تشویق نسبی متغیر: در این مدل به او می گوئیم که اگر چند نمره بیست گرفتی به تو جایزه می دهم. در این نوع تشویق تعداد نمرات را مشخص نمی کنیم.

3. تشویق فاصله ای ثابت: این مدل تشویق بر اساس زمان صورت می گیرد. مثلاً به کودک می گوئیم:اگر درسهایت رابخوانی هر هفته به تو جایزه می دهم.

4. تشویق فاصله ای متغیر: این مدل هم بر اساس زمان است با این تفاوت که در اینجا مدت زمان را مشخص نمی کنیم بلکه می گوئیم: اگر درسهایت را بخوانی هر چند وقت یکبار به تو جایزه می دهم.

بهترین روش تشویق نوع دوم یعنی « تشویق نسبی متغیر » است.چون:

  اولاً نسبی است و مورد سوء استفاده کودک قرار نمی گیرد . زیرا اگر ثابت باشد کودک به هر کلکی که شده 5 نمره بیست را جور می کند.

   ثانیاً متغیر است و تغییر نوع و مقدار تشویق، از واکسینه شدن کودک جلو گیری می کند. به دلیل اینکه هم افراد با هم متفاوتند و هم حتی یک فرد هم در موفعیتهای گوناگون متفاوت عمل می کند. مثلاً یک کار خیلی خوب ارزش دارد که بلافاصله او را تشویق کرد اما بعضی کارها زیاد مهم نیستند و اگر چند کار خوب انجام داد باید تشویق شود. بنابراین کودک از تشویق دلزده نمی شود و تشویق همیشه برایش جدید و هیجان انگیز است.

  ثالثاً در تشویق های نسبی کودک می فهمد که این پاداش برای کدام کار یا کارهایش است اما در تشویق های فاصله ای به علت فاصله افتادن بین کار و پاداش کودک نمی داند اين پاداش تیجه کدام کار اوست.

 

تنبیه را می توان به سه نوع زیر تقسیم کرد:

1. تنبیه کلامی : استفاده از کلماتی مثل احمق، بی عرضه، کله پوک و ... .

2. تنبیه غیر کلامی : تنبیه های بدنی و روانی. مثل زندانی کردن، سیلی، گوشمالی و ....

3. تنبیه ترکیبی : که تلفیقی از دو مورد بالاست.

سؤال اساسی این است که آیا در زندگی کودکانمان تنبیه باشد یا نه؟

نظر مورد قبول این است که تنبیه منطقی اگر با شرایطش باشد اشکالی ندارد اما باید از تنبیه غیر منطقی بپرهیزیم. مراد از تنبیه غیر منطقی تنبیه های شدید، غلیظ و غیر انسانی است.

 

شرایط تنبیه منطقی:

1. متناسب با شرایط و ظرفیت جسمی و روانی فرد و نیز متناسب با میزان جرم و خطا باشد.

2. سبک و گذرا باشد.

3. با هدف تربیتی صورت گیرد. یعنی از سر دلسوزی و برای تأدیب و هدایت باشد.

 

نکات مهم:

·                     در مورد کودکان، تنبیه کلامی اثری مخرب تر دارد. و نباید از آن استفاده کرد.

·                     تنبیه منطقی دریادگیری کودکان مؤثر است اما تنبیه غیر منطقی باعث تخریب یادگیری می شود.